sobota, 21 listopada 2026

Do dna, ale z klasą, czyli pij kochanie, pij - tylko nie daj się złapać...

W Polsce kobieta może mieć problem z alkoholem, ale pod jednym warunkiem: nie może być tego po niej widać. Jeśli ma świeży manicure, terminowo płaci rachunki i nie pomyliła jeszcze własnego dziecka z wieszakiem na ubrania, wszystko jest w najlepszym porządku. Ot, lubi sobie wypić. Wielkie rzeczy! Gorzej, kiedy zaczyna się zataczać. Wtedy z eleganckiej koneserki wina przeistacza się w zwyczajną pijaczkę, która przynosi wstyd rodzinie i całej klatce schodowej. Jeszcze trochę, a wspólnota mieszkaniowa odbierze jej prawo do korzystania z windy.

Alkoholiczka powinna wyglądać odpowiednio. Najlepiej niech siedzi na ławce przed monopolowym, w kapciach, brudnej bluzce i z odrostami na pół głowy. Wtedy można ją bez trudu rozpoznać, splunąć z obrzydzeniem i wrócić do domu na kieliszek chardonnay. Jeśli jednak mieszka w luksusowym apartamentowcu, zna trzy języki i ma torebkę droższą od naszego samochodu, robi się niezręcznie. Przecież uzależnienie powinno znać swoje miejsce w hierarchii społecznej, a nie włazić bezczelnie do salonu w butach od projektanta.

Tymczasem alkohol ma głęboko w nosie zarówno status majątkowy, jak i markę lakieru do paznokci. Równie serdecznie przyjmuje panią prezes i sprzątaczkę. Żadnej nie pyta o wykształcenie ani referencje. W tej kwestii wykazuje bezstronność, której mogłaby mu pozazdrościć niejedna komisja rekrutacyjna. Trzeba mu jednak oddać, że potrafi się znakomicie zareklamować.

Dawniej kobieta po ciężkim dniu marzyła o świętym spokoju. Teraz dowiedziała się, że święty spokój można nabyć w butelce, najlepiej z włoską etykietą. Prosecco awansowało do rangi damskiego wyposażenia ratunkowego. W mediach społecznościowych pozuje w towarzystwie świeczek i kocyków, pod sentencjami o zasługiwaniu na przyjemność. Brakuje tylko, żeby zaczęło odbierać dzieci ze szkoły.

Zwykłe chlanie przeszło zresztą gruntowny lifting. Wystarczy wymienić musztardówkę na elegancki kieliszek, a słowo „nawalona” zastąpić określeniem „odprężona”. Ot, niewielka korekta wizerunkowa. Mniej więcej taka, jakby alfonsa nazwać menedżerem do spraw kontaktów interpersonalnych.

Nie mam oczywiście nic przeciwko kobiecie, która wypije lampkę wina do kolacji. Niech sobie pije, na zdrowie. Problem zaczyna się wtedy, gdy kolacja staje się zbędnym dodatkiem do lampki, a wieczorne plany sprowadzają się do sprawdzenia, czy w barku jest odpowiednia ilość płynnego szczęścia.

Uzależnienie zresztą rzadko wyważa drzwi. Początkowo zachowuje się jak wzorowy lokator. Rozluźnia po pracy, przycisza awantury w głowie, zamienia parszywy dzień w całkiem znośny wieczór. Dopiero po pewnym czasie okazuje się, że przestał płacić czynsz, wynosi z domu co cenniejsze rzeczy i jeszcze dyktuje gospodyni, o której ma wracać.

A ona? Ona przecież wszystko kontroluje. To jedno z bardziej kuriozalnych zapewnień, jakie można usłyszeć od człowieka, którego mózg robi już za zakładnika monopolowego. Kontroluje więc ilość wypitego alkoholu, choć głównie poprzez liczenie tego, co zostało. Kontroluje zakupy, starannie dobierając sklepy. Dzisiaj Żabka, jutro market na drugim końcu osiedla, bo ekspedientka z Żabki zaczęła jakoś podejrzanie się przyglądać.

Osobnym zagadnieniem jest gospodarka odpadami. Puste butelki trzeba usuwać dyskretnie, najlepiej pojedynczo. Niektóre wędrują na dno torby, inne do kosza przy przystanku. Kobieta może nie pamiętać, co jadła wczoraj na obiad, ale bezbłędnie wskaże śmietnik, w którym pozbyła się dowodów ostatniego odprężenia. Wieczorem jeszcze jedna lampka, rano uroczysta przysięga poprawy. Sumienie wysłuchuje jej cierpliwie, po czym pod wieczór znów dostaje po mordzie.

Najbardziej zdradliwe jest to, że taki układ potrafi funkcjonować latami. Kobieta pracuje, prowadzi dom, pomaga dzieciom w lekcjach. Wszystko chodzi jak w szwajcarskim zegarku, tyle że mechanizm coraz częściej nakręcany jest korkociągiem. Czasem ktoś nawet rzuci z podziwem: „Ty to masz zdrowie do picia!”. Alkoholizm jest chyba jedyną chorobą, której postępy potrafią przysparzać towarzyskiego prestiżu.

Aż wreszcie zaczyna pękać fasada. Dziecko po sposobie przekręcania klucza w zamku rozpoznaje, czy może podejść do matki. Mąż przestaje pytać o kolejną butelkę, bo szkoda mu czasu na wysłuchiwanie bajek. Scenariusz zna już na pamięć. Gdyby żona przynajmniej zmieniała zakończenia, może dałoby się to jeszcze uznać za działalność literacką.

I tutaj kończy mi się ochota na żarty.

Nie zamierzam robić z każdej alkoholiczki męczennicy, którą należy otulić współczuciem i przeprosić za niewygody życia. Nie każdą do kieliszka zapędził podły mąż czy bezduszny świat. Niektóre zaczęły z czystej przyjemności, która z czasem nabrała paskudnego charakteru. Choroba może tłumaczyć zachowanie, ale nie wymazuje krzywd. Dziecko wychowujące się z pijącą matką nie musi być ekspertem od jej trudnego dzieciństwa ani zawodowego wypalenia. Od tego, do cholery, jest dorosły, żeby być dorosłym.

Nie oznacza to jednak, że kobietę uzależnioną należy publicznie ukamienować, najlepiej pustymi butelkami, bo tych akurat mamy pod dostatkiem. Zadziwia mnie bowiem nasza narodowa hipokryzja. Pijany facet bywa bohaterem anegdot na kolejne dwadzieścia lat. Kiedy zwymiotuje na weselu, rodzina wspomina, że „Stasiek dał czadu”. Kiedy zaśnie w psiej budzie, zapewnia sobie nieśmiertelność w lokalnej mitologii. Kobieta, która zrobi coś podobnego, może równie dobrze spakować walizkę i wyemigrować. W okolicy pamięć do kobiecych kompromitacji jest lepsza niż do terminów spłaty pożyczonych pieniędzy.

Nie chodzi mi bynajmniej o równouprawnienie w robieniu z siebie kompletnego kretyna. Chciałabym jedynie wiedzieć, dlaczego te same promile u mężczyzny bywają zabawne, a u kobiety natychmiast urastają do rangi moralnego upadku.

Jeszcze bardziej osobliwa jest nasza troska o cudzą abstynencję. Spróbujcie na rodzinnej imprezie odmówić alkoholu. Natychmiast zbierze się konsylium. Ciotki podejrzewają ciążę albo ciężką chorobę, wujek domaga się wyjaśnień, jakby odmowa kieliszka była wypowiedzeniem Polsce posłuszeństwa.

Niech jednak ta sama kobieta przyzna, że jest uzależniona i dlatego nie pije. Zapadnie cisza. Wujek, który przed chwilą żądał toastu za zdrowie, nagle zacznie z zapałem studiować wzorek na obrusie. Nazajutrz pół rodziny będzie już wiedziało, że biedna Kryśka ma problem. W naszym kraju można się bezkarnie upić przy stole, ale przyznanie się do alkoholizmu nadal uchodzi za towarzyskie samobójstwo.

Dlatego tyle kobiet woli miesiącami, a nawet latami, odgrywać przedstawienie pod tytułem „Wszystko jest w porządku”. Słowo „alkoholiczka” fatalnie komponuje się z eleganckim salonem i fotografiami z wakacji. Lepiej powiedzieć, że ostatnio trochę się przesadzało. Że od poniedziałku żadnego alkoholu. Że przecież wystarczy się wziąć w garść.

Genialne! Tyle lat badań medycznych, tyle terapii, a rozwiązanie leżało pod nosem. Trzeba było tylko znaleźć odpowiednio stanowczą ciotkę. Gdyby wstyd leczył alkoholizm, Polska byłaby krajem niemal całkowicie trzeźwym. Tymczasem wstyd jest najwierniejszym wspólnikiem nałogu. Pilnuje tajemnic, odwołuje wizyty u specjalistów i każe kłamać nawet wtedy, gdy prawda od dawna sterczy z kieszeni jak szyjka połówki.

A gdy wreszcie kobieta postanawia się leczyć, okazuje się, że jej zdrowienie fatalnie koliduje z rodzinnym harmonogramem. Terapia w czwartek? Przecież trzeba zawieźć dziecko na angielski! Niektórym bliskim marzyłaby się chyba terapia prowadzona podczas prasowania, z możliwością jednoczesnego przygotowania kotletów. Najwyraźniej kobieta może odzyskiwać siebie, pod warunkiem że nikomu nie popsuje tym planów.

Tymczasem trzeźwienie nie jest usługą ekspresową. Nikt nie obiecuje, że po odstawieniu kieliszka człowiek natychmiast obudzi się szczęśliwy i wdzięczny losowi. Trzeba nieraz rozebrać własne życie do gołych cegieł i zobaczyć, ile z niego zostało. A później próbować coś odbudować, choć ręce drżą, a otoczenie najchętniej zobaczyłoby gotowy dom przed końcem tygodnia.

Na koniec jeszcze jedno. Od lat słyszę, że współczesna kobieta powinna znać swoją wartość. Ma być niezależna, świadoma i nie pozwalać nikomu decydować o własnym życiu. Piękna idea. Można jednak wyrwać się spod władzy toksycznego faceta, przeciwstawić się całej rodzinie, a następnie z własnej woli oddać sterowanie swoim życiem zawartości butelki. I jeszcze nazywać to wolnością.

Otóż nie, kochane. Jeżeli o waszym wieczorze decyduje korek, to nie jesteście paniami własnego losu. Jesteście co najwyżej personelem pomocniczym w dobrze prosperującym monopolowym. A wyjątkowo bezczelne jest to, że ten cały alkoholowy drań nawet nie musi obiecywać miłości do grobowej deski. Wystarczy, że obieca lepszy humor do wieczora.

Rano i tak wystawi rachunek.

2 komentarze:

  1. jako terap w stanie spoczynku (od tego zawodu) chyba miałbym nieco do powiedzenia w temacie... co prawda moje ćpuny podopieczne gustowały głównie w nieco innej substancyji, ale różnice są tu raczej techniczne...
    chociaż...
    alkohol wśród tych wszelkich substancyj jednak się wyróżnia, choć wcale nie na plus... to wyróżnienie widać na przykład w powszechnym uzusie językowym, który mnie zresztą doprowadza do szału... czy mówimy "olej i tłuszcz"?... nie... wystarczy "tłuszcz"... to czemu wszyscy /nawet najbardziej znany obecnie polski terap/ furt mówią: "alkohol i narkotyki"?... niby niewinna sprawa, czego tu się czepiać o słówka?... tymczasem jest czego, bo skutek jest taki, że nawet niepijący wmawiają urbi et orbi, że alkohol to "coś innego"... a to jest właśnie jeden z objawów hipokryzji, którą na prywatny użytek nazywam "wielkim, narodowym alko-współuzależnieniem", ona zaś wcale nie pomaga w diagnozie i kasacji problemu, realnego zresztą, nieurojonego...
    trafnie zwróciłaś uwagę na brak równouprawnienia płci... jeśli pijany kierowca płci męskiej zabije na pasach całą rodzinę, to media stawiają mu pomnik, bo sam przeżył, choć miał śmiertelny promil we krwi... ale jeśli kobieta zapomni się, wsiądzie za kółko po lampce choćby owego proseco i obetrze auto o słupek, to cały kraj z wrzaskiem wysyła ją na terapię, której notabene wcale nie musi potrzebować... wspominam o tym, bo obok "syndromu zaprzeczania (uzależnieniu)" funkcjonuje też jego przeciwny biegun zwany "syndromem wmawiania (tegoż)", ale to już osobny temat...
    popełniłaś jak zwykle świetny tekst, choć tym razem jego śmiechogenna słodycz mocno przyprawiona jest chininą...
    p.jzns :)

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Z tym alkoholem to rzeczywiście niezły numer - narkotyk, który tak skutecznie zadomowił się na naszych stołach, że dziś uchodzi niemal za członka rodziny. I to wyjątkowo szanowanego, choć regularnie demoluje mieszkanie, rujnuje życie domownikom i mało tego - jeszcze każe wznosić toasty na swoją cześć. A co do równouprawnienia, to najwyraźniej nawet na dno kobieta powinna schodzić z wdziękiem, najlepiej w szpilkach, bez rozmazywania tuszu. Chininy tym razem nie żałowałam - niektóre sprawy, choćby je utopić w beczce prosecco, i tak pozostają paskudnie gorzkie.

      Usuń

KTO POSTY KOMENTUJE TEN POMNIKI, DLA POTOMNYCH, ZE SŁÓW BUDUJE :)