„Jeśli ktoś nie pił taniego wina, to dla mnie jest podejrzany. Bo albo był wychowany w jakimś obrzydliwym luksusie i nie zna życia, albo nigdy nie był młody”. - Stefan Niesiołowski
Dzień Taniego Wina obchodziliśmy wprawdzie 4 listopada, ale umówmy się - w przypadku trunku, po którym człowiek nie zawsze wiedział, jaki jest dzień tygodnia, jakieś tam opóźnienie nie powinno nikogo szczególnie bulwersować. Zresztą jabol nigdy nie należał do arystokracji alkoholi, która punktualnie stawia się na przyjęciach i przestrzega zasad savoir-vivre'u.
To trunek, który niejednemu sponiewierał błędnik, wystawił żołądek na ciężką próbę oraz pozostawił wspomnienia, których nawet upływ czasu nie zdołał całkowicie wytrawić. Choć, przyznajmy, w niektórych przypadkach sam jabol dość skutecznie pomagał w ich wymazywaniu.
Nie wiem, czy każdy miał w życiu przyjemność obcowania z tym wybitnym osiągnięciem rodzimego winiarstwa. Ja miałam. I przyznaję się do tego bez bicia, choć mój dzisiejszy gust alkoholowy mógłby na tę wiadomość zareagować nerwowym drganiem powieki.
Ba! Wspominam go nawet z sentymentem. Nie dlatego, że był smaczny. Bez przesady, nie zamierzam po latach fałszować zeznań. Ale dlatego, że stanowił nieodłączny element czasów, kiedy człowiek miał w kieszeni tyle pieniędzy, że nawet portfel cierpiał na niedowagę, za to apetyt na życie rozbuchany niczym indor w okresie godowym.
Do dziś pamiętam melinę pana Staszka, gdzieś na wsi w centralnej Polsce. Przybytek ów nie posiadał szyldu, eleganckiej witryny ani obsługi przeszkolonej w zakresie kultury sprzedaży. Miał za to towar, którego dostępność czyniła pana Staszka postacią niemal strategiczną dla lokalnej młodzieży.
Zakup jabola był operacją wymagającą dyskrecji. Człowiek skradał się tam z miną szpiega wykradającego tajne dokumenty, choć podejrzewam, że o całym procederze wiedziała połowa wsi, a druga połowa akurat stała w kolejce.
Potem następowała część artystyczna przedsięwzięcia.
Zasiadało się w przepięknych okolicznościach przyrody, odkręcało butelkę i z namaszczeniem godnym degustacji najdroższego burgunda przystępowało do konsumpcji. Pierwszy łyk potrafił wywołać na twarzy grymas, którego nie powstydziłby się człowiek rażony prądem. Ale już po chwili podniebienie, najwyraźniej pogodzone z losem, przestawało protestować.
A potem przychodził ten osobliwy, siarkowy odlot, podczas którego świat nabierał rumieńców, problemy malały do rozmiarów bakterii, a człowiek nabierał niezachwianego przekonania, że życie jest piękne i osobiście zamierza je podbić.
Co ciekawe, wówczas wcale nie uważałam jabola za paskudztwo. Przeciwnie! Pijałam go z autentyczną przyjemnością. Moja wiedza o winach kończyła się mniej więcej na rozróżnieniu, czy zawartość butelki jest czerwona, czy też ma kolor moczu po solidnej kuracji witaminą B.
O bukiecie smakowym nie miałam bladego pojęcia. Zresztą jaki bukiet? To był raczej wieniec pogrzebowy dla kubków smakowych. Ale któż by się przejmował takimi drobiazgami!
Jabol miał jedną niezaprzeczalną zaletę: demokratyczność. Nie interesowało go pochodzenie, stan konta ani tym bardziej wykształcenie. Za odpowiednio niewielką kwotę oferował każdemu możliwość nawiązania bliskiego kontaktu z filozofią, poezją i - przy odrobinie pecha - miejscową glebą.
Nie potrzebował też wyszukanej reklamy. Wino marki „Wino” broniło się samo. Marketingowcy mogliby się od niego uczyć oszczędności przekazu. Żadnych opowieści o nasłonecznionych stokach Toskanii, żadnych dębowych beczek ani winogron dojrzewających w porannej rosie. Butelka, etykieta oraz zawartość, która po otwarciu potrafiła skutecznie przewietrzyć zatoki.
A jednak ten niepozorny trunek zrobił karierę, o jakiej niejeden szlachetny alkohol może tylko pomarzyć.
Doczekał się własnego miejsca w kulturze!
Perfect uwiecznił alpagi w „Autobiografii”, Big Cyc nie szczędził jabolowi uwagi, a punkowcy z KSU uczynili z niego niemal element subkulturowego umundurowania. W „Seksmisji” pusta butelka po winie marki „Wino” stała się dowodem obecności naszych rodaków, co zresztą uważam za pomysł wyjątkowo trafny. Gdyby kiedyś na Marsie znaleziono pustego jabola, należałoby natychmiast sprawdzić, czy za najbliższym kraterem nie siedzi jakiś Polak z ogórkiem kiszonym.
W „Ranczu” słynny Mamrot zrobił karierę u boku mieszkańców wilkowyjskiej ławeczki, stając się niemal pełnoprawnym bohaterem serialu. I pomyśleć, że niejeden aktor przez całe życie marzy o takiej rozpoznawalności, jaką zdobyła butelka podejrzanej cieczy!
Dziś, kiedy patrzę na eleganckie butelki z nazwami, których wymówienie grozi skręceniem języka, przypomina mi się tamten jabol od pana Staszka. Jabol, który nie posiadał rocznika, rodowodu, bez wyszukanych etykiet i bez najmniejszej szansy na medal na międzynarodowym konkursie winiarskim.
A jednak żadne wino, choćby kosztowało równowartość przyzwoitej lodówki, nie potrafi mi przywołać tamtych wakacji z taką wyrazistością.
Otóż w tej historii wcale nie chodzi o alkohol.
Chodzi o czasy, kiedy wystarczył kawałek łąki, paczka znajomych i przekonanie, że przed nami jeszcze wszystko. Kiedy przyszłość była ekscytującą niewiadomą, a największym zmartwieniem pozostawało to, czy uda się wrócić do domu, zanim rodzice odkryją nasze nieplanowane zainteresowanie enologią.
Po latach oczywiście zdradziłam poczciwego jabcoka z trunkami o znacznie szlachetniejszym pochodzeniu. Dzisiaj potrafię docenić bukiet, taniny, aromat i całą tę winiarską arystokrację.
Czy skusiłabym się jeszcze raz na jabola? Nie, dziękuję. Niektóre miłości lepiej zachować we wspomnieniach. Zwłaszcza te, po których człowiek budził się z językiem przypominającym podeszwę starego trampka i głową, w której ktoś urządził remont.
Zresztą mam podejrzenie, że dzisiejszy jabol już by mi nie smakował. Dlaczego? Ponieważ to nie wino było wtedy takie dobre. To my byliśmy tacy młodzi. A młodość, jak wiadomo, jest jedynym stanem upojenia, którego naprawdę nie da się kupić za żadne pieniądze. Nawet u pana Staszka. 😉
