Feminizm, kura domowa i kieliszek prawdy, czyli podwójny etat bez premii...

Feminizm obiecywał nam wiele. Przede wszystkim wolność, samostanowienie i poczucie, że możemy być kim chcemy — pod warunkiem, że zdążymy być tym wszystkim jednocześnie. Kobieta miała przestać być uwięziona w kuchni, a stać się obywatelką świata, rynku pracy i własnych ambicji. I rzeczywiście, wyszłyśmy z kuchni… tyle że garnek wzięłyśmy ze sobą, bo przecież ktoś musi pilnować, żeby obiad nie wykipiał, a świat — jak wiadomo — sam się nie ogarnie.

Dawniej sprawa była jasna i brutalnie uczciwa. Kobieta siedziała w domu, mężczyzna pracował, a wszyscy wiedzieli, kto za co odpowiada. Nikt nie udawał, że to sprawiedliwe, ale przynajmniej było logiczne. Dziś logika poszła na urlop bezpłatny, a my zostałyśmy z jej obowiązkami. Współczesna kobieta bowiem pracuje zawodowo, rozwija się, realizuje, a po godzinach… wraca do pełnoetatowej pracy, za którą nie dostaje ani pensji, ani premii, ani nawet dobrego słowa, bo przecież „to normalne”.

Kura domowa XXI wieku to istota wybitnie wydajna. W jednej ręce trzyma torby z zakupami, w drugiej telefon służbowy, na brzuchu dziecko, przy nodze drugie dziecko, a w głowie plan dnia rozpisany z dokładnością do minuty, uwzględniający fakt, że ktoś w końcu musi pamiętać o szczepieniu kota, zapłaceniu rachunków i tym, że jutro w przedszkolu dzień koloru zielonego. Jej organizm funkcjonuje na kawie, poczuciu obowiązku i przekonaniu, że jak ona tego nie zrobi, to nie zrobi tego nikt.

Wieczorem, gdy świat zwalnia, ona przyspiesza. Zaczyna się spektakl pod tytułem „ogarniam wszystko i jeszcze się uśmiecham”, bo przecież zmęczenie jest passe, a frustracja źle wygląda przy dzieciach. I wtedy do domu wraca on — zmęczony, spracowany, po ośmiu godzinach jednego, konkretnego etatu. Patrzy na ten domowy armagedon i mówi zdanie, które powinno być wpisane na listę tekstów zakazanych przez ONZ: „Ty to masz dobrze, już jesteś w domu!”

W tym momencie feminizm płacze cicho w kącie, a kieliszek wina zaczyna wyglądać jak narzędzie terapeutyczne. Bo jak tu wytłumaczyć, że „bycie w domu” nie oznacza odpoczynku, tylko zmianę uniformu na niewidzialny? Jak przekazać, że praca domowa nie jest magiczną strefą relaksu, tylko systemem zadań, które same się nie wykonają, choć świat bardzo by chciał wierzyć, że wykonują się siłą kobiecej intuicji?

Nie chodzi o to, że feminizm był zły. On był naiwny. Uwierzono, że wystarczy dopuścić kobiety do rynku pracy, a reszta ułoży się sama. Tymczasem reszta… została dokładnie tam, gdzie była. W kuchni, w łazience, przy dzieciach, w kalendarzu pełnym cudzych terminów. Dołożono nam wolność, ale nie zdjęto obowiązków. I tak oto stałyśmy się symbolem sukcesu — kobietą, która „ogarnia”, nawet jeśli sama już ledwo się trzyma.

Czy jesteśmy głupie? Absolutnie nie. Jesteśmy skuteczne. A skuteczność, jak wiadomo, bywa najgorszym przekleństwem, bo szybko staje się normą. Skoro dajemy radę, to znaczy, że możemy jeszcze trochę. Jeszcze jeden projekt. Jeszcze jedno pranie. Jeszcze jedno „nie teraz, później odpocznę”. Tylko że to „później” jakoś nie nadchodzi.

Dlatego ten felieton najlepiej czytać wieczorem. Gdy dzieci śpią, z kieliszkiem wina w dłoni, w ciszy, która wreszcie nie wymaga reakcji. I może wtedy, między jednym a drugim łykiem, pojawi się myśl wywrotowa, niemal rewolucyjna: że równość nie polega na tym, że kobieta robi wszystko, tylko że nie robi wszystkiego sama.

A kura domowa? Ona już nie gdacze. Ona patrzy, popija wino i bardzo powoli zaczyna zadawać pytania. A to zwykle pierwszy etap zmian.

Z wiekiem człowiek robi się ostrożny… i właśnie wtedy los ma najbardziej bezczelne pomysły...

W styczniu Warszawa ma kolor rozcieńczonej, czarnej herbaty: brąz przygaszony szarością, jakby z domieszką popiołu. Zimno wciska się pod kołnierze i w szczeliny pamięci. Hanna wysiadła z tramwaju przy Placu Konstytucji z tym znanym napięciem w brzuchu — nie była to już trema, raczej ostrożność człowieka, który zbyt wiele razy nauczył się nie oczekiwać.

Zgodziła się na „Mosty” — spotkania organizowane przez fundację, gdzie młodzi i starsi mieli robić wspólne rzeczy: rozmawiać, pisać, nagrywać. „Żeby się widzieć, żeby się słyszeć” — powtarzała w myślach, idąc w stronę odnowionej biblioteki, w której szyby błyszczały jak wymyślone.

W środku pachniało kawą i papierem. Przy wejściu stała tablica z planem zajęć: „Podkast o mieście”, „Fotografia telefonem”, „Mikroopowieści”. Hanna podeszła do stołu z książkami do oddania — pożółkłe grzbiety wyglądały, jakby przechowywały w sobie resztki światła.

— Szuka pani czegoś konkretnego? — usłyszała obok. — Czy raczej ma pani ochotę się zgubić?

Odwróciła się. Mężczyzna w cienkich okularach trzymał książkę tak, jak trzyma się coś kruchego. Siwe włosy miał jak słoje w drewnie — nie „od starości”, tylko od czasu.

— Zgubić? To brzmi jak luksus — odparła.

— W pewnym wieku wszystko, co nie jest obowiązkiem, bywa luksusem.

Podał rękę.

— Marek.

— Hanna.

Uścisk był krótki, rzeczowy, a jednak Hanna poczuła wyraźnie czyjąś obecność: nieinwazyjną, spokojną. Jakby ktoś umiał stać blisko, nie przekraczając granic.

Usiedli na spotkaniu wśród innych. Wolontariuszki rozdawały identyfikatory; Hanna napisała swoje imię równym, nauczycielskim pismem. Marek — szeroko, prosto, jakby nie chciał, by ktokolwiek musiał się domyślać.

Gdy przyszła kolej na przedstawienia, Marek powiedział:

— Przyszedłem, bo odkryłem, że cisza potrafi mieć echo.

To zdanie było niepozorne, a jednak w sali zrobiło się na chwilę uważniej. Hanna poczuła, że rozumie je aż nazbyt dobrze. Kiedy mówiła ona, szukała słów, które nie będą ani skargą, ani maską:

— Uczyłam całe życie. Teraz uczę się, że samotność to nie tylko brak kogoś obok, ale brak tej codziennej wymiany — drobnej, bez znaczenia, a jednak utrzymującej człowieka w świecie.

Po spotkaniu przy stole z książkami wolontariuszka podeszła z kartką.

— Temat na miesiąc: „Miasto jako pamięć”. Może państwo zrobiliby projekt razem?

Hanna odruchowo chciała odmówić. Marek spojrzał na nią bez nacisku — po prostu czekał. To było zaskakująco rzadkie. I właśnie dlatego powiedziała:

— Spróbujmy.

Pierwsze spotkanie umówili w Łazienkach. Było jeszcze zimno, ale w parku wszystko wydawało się wyraźniejsze, bardziej uczciwe. Marek przyniósł termos.

— Herbata z imbirem. Zrobiłem za mocną — przyznał. — Może pani ją oswoi.

— Imbiru nie znoszę — odparła.

— Tym lepiej. Nie będziemy udawać, że lubimy to samo.

Szli powoli, rozmawiając o mieście. Hanna mówiła o kinach, które zniknęły, o księgarniach, w których pachniało kurzem i drukiem, zanim zmieniły się w banki i sklepy. Marek mówił o warsztatach: o szewcach i zegarmistrzach, o rzeczach, które kiedyś się ratowało, a dziś bez wahania wyrzuca.

— Teraz wszystko się wymienia — dodał cicho. — Nawet ludzi. Tylko nikt tego tak nie nazywa.

Zatrzymała się.

— Kogo pan stracił? — zapytała, zanim zdążyła się ugryźć w język.

Marek spojrzał na staw, na liście zastygłe na lodzie.

— Żonę. Trzy lata temu. Nie umiem o tym mówić tak, żeby nie brzmiało jak informacja z metryki.

Hanna skinęła głową, czując, że „przykro mi” nie pasuje do niczego.

— Mój mąż odszedł inaczej — powiedziała. — Spakował się i poszedł do młodszej. Dawno temu. Myślałam, że najgorszy jest wstyd. Dziś wiem, że gorsze jest zwątpienie we własną historię, jakby ktoś w niej przestawił znaki przestankowe.

Marek nie próbował jej pocieszać. Nie „naprawiał”. Szedł obok.

Przy Pałacu na Wyspie usiedli na zimnej ławce. Marek wyjął telefon.

— Dla projektu: miejsca „pomiędzy”. Bramy, przejścia, schody donikąd. To, co łączy, zanim człowiek się zorientuje, że przeszedł.

Hanna spojrzała na niego, rozbawiona i poruszona jednocześnie.

— Pan jest poetą udającym technika.

— A pani realistką udającą, że nie wierzy w poezję.

Tego wieczoru Hanna wróciła do mieszkania i nie zapaliła światła od razu. Stała chwilę w przedpokoju, słuchając ciszy — i odkrywając, że echo nie brzmi już tak samo.

Napisała do niego: „Dziękuję za spacer. Dobrze było oddychać normalnie.”

Odpisał niemal natychmiast: „Dobrze było być w czyjejś uwadze.”

Czytała to zdanie kilka razy, aż przestało być tekstem, a stało się dotykiem.

Przez kolejne tygodnie spotykali się po różnych stronach miasta. Marek robił zdjęcia telefonem uważnie, bez taniej efektowności. Hanna nosiła notatnik i zapisywała zdania, które przychodziły niespodziewanie: o podwórkach, które pamiętają cudze głosy; o bramach, które są jak słowa „wejdź” wypowiedziane bez świadków.

Kłócili się o wybór kadrów.

— To jest za ładne — mówiła Hanna. — Za bardzo chce się podobać.

— A pani się boi piękna — odpowiadał Marek. — Bo piękno zobowiązuje.

— Do czego?

— Do obecności.

Wiosną zrobili małą wystawę w bibliotece: zdjęcia i krótkie teksty. Przyszło kilkanaście osób. Ktoś zapytał, czy są parą. Hanna poczuła rumieniec zaskakująco młody.

— Jesteśmy zespołem — powiedział Marek spokojnie. — Na razie.

„Na razie” zabrzmiało jak drzwi uchylone, ale nie pchnięte.

Poszli potem na kolację, zwyczajną, nie celebracyjną. W pewnym momencie Marek przestał mieszać zupę i spojrzał na nią tak, jakby wybierał słowa ostrożnie.

— Boisz się?

— Czego?

— Że jeśli to będzie dobre, to będzie kruche.

Hanna poczuła, że ma sucho w gardle.

— Tak — przyznała. — W tym wieku człowiek nie ma już bezczelnej wiary, że zawsze zdąży zacząć od nowa.

Marek skinął głową.

— A ja czasem myślę, że zdradzam pamięć.

Hanna odetchnęła.

— A ja, że zdradzam siebie. Tyle lat budowałam w sobie twierdzę, żeby nikt już mnie nie zostawił. I nagle przychodzisz i… zaczynam otwierać okna.

Marek wyciągnął dłoń przez stół, nie dotykając jej od razu — jakby pytał o zgodę. Położyła swoją na jego dłoni.

— Nie musimy niczego nazywać — powiedział cicho. — Możemy po prostu być.

Hanna uśmiechnęła się smutno i jasno zarazem.

— Kiedyś myślałam, że „być” to za mało.

— A teraz?

— Teraz myślę, że to najwięcej.

Zaczęli się widywać regularnie, bez wielkich rewolucji. Hanna nadal miała swoje rytuały, Marek nadal naprawiał drobiazgi, jakby uparcie sprzeciwiał się światu jednorazowości. Zmienili jednak coś niewidocznego: w mieszkaniach zrobiło się miejsce na czyjąś obecność.

Zdarzały się dni trudne. Marek milkł, gdy jakaś piosenka lub zapach nagle rozcinał pamięć. Hanna nie naciskała; siadała obok, mówiąc o rzeczach prostych, aż znów mogli oddychać tym samym tempem. Bywały też chwile, gdy w Hannie budził się dawny odruch: odsunąć kogoś, zanim zdąży odejść. Marek nauczył się to rozpoznawać.

— Nie uciekaj — mówił spokojnie. — Ja nie jestem po to, żeby cię testować.

Po raz pierwszy usłyszała, że ktoś nie stawia jej przed egzaminem.

Latem siedzieli nad Wisłą. Miasto huczało: śmiech, muzyka, rowery, rozmowy. Hanna miała wrażenie, że jest w środku życia, nie na jego obrzeżu. Marek pokazał jej zdjęcie: brama na Pradze, światło poranka, cień postaci.

— Kto to? — zapytała, choć już wiedziała.

— Ty — odpowiedział. — Myślałaś, że fotografuję miasto. A ja fotografuję to, jak w nim jesteś.

Łzy przyszły nagle, bez wstydu.

— W pewnym wieku człowiek nie spodziewa się już, że ktoś go zobaczy naprawdę — wyszeptała.

Marek ścisnął jej dłoń.

— Ja też się nie spodziewałem.

Jesienią Marek złapał grypę. Zwykła rzecz — a jednak Hanna pojechała do niego, jakby to było oczywiste. Zaparzyła herbatę, poprawiła koc, usiadła obok. Mieszkanie oddychało po swojemu, bez echa.

— Opiekujesz się mną, jakbym… — zaczął Marek, urwał.

Hanna dotknęła jego czoła.

— Jakbyś był kimś? — dokończyła za niego. — Jesteś.

Wtedy zrozumiała: miłość w starszym wieku nie przychodzi jak huragan. Przychodzi jak światło zapalone nad ranem w kuchni — ciche, praktyczne, niezbędne. Nie obiecuje wieczności. Obiecuje obecność.

Gdy wyzdrowiał, odprowadził ją do drzwi. Zatrzymał się, jakby chciał zapytać o coś najważniejszego bez słów. Hanna zrobiła krok bliżej. Pocałował ją delikatnie, uważnie — jakby czytał zdanie, którego nie wolno prześlizgnąć.

Na klatce schodowej Hanna uśmiechnęła się do niego z czymś, co było łzą i jasnością naraz.

— Całe życie myślałam, że miłość to coś, co się zdobywa — powiedziała.

— A teraz?

— Teraz wiem, że to coś, co się odnajduje. Dokładnie tam, gdzie człowiek uznał, że już wszystko wie.

Marek skinął głową.

— Dobrze, że nie wiedzieliśmy — odparł. — Bo inaczej byśmy się nie spotkali.

Zeszła powoli po schodach. Na zewnątrz padał drobny deszcz, miasto było współczesne i żywe. Hanna poczuła, że idzie przez nie inaczej — nie dlatego, że świat się zmienił, tylko dlatego, że ktoś w nim na nią czekał. I że ona sama przestała bać się tego czekania.

W domu zapaliła lampkę w przedpokoju i zostawiła ją na chwilę. Niech świeci. Niech przestrzeń przyzwyczaja się do tego, że echo nie jest już jedynym mieszkańcem.

Wspólny adres nie chroni przed samotnością...

Zanim zaczęliśmy milczeć, mieliśmy swój język: drobne znaki, którymi człowiek mówi „jesteś”, nawet gdy nie wypowiada słowa. Gwizd czajnika był obietnicą herbaty i zgody, rozrzucone skarpetki — śmieszną wojną domową, z której zawsze wracaliśmy do siebie. W tamtym czasie dom nie był adresem; był zdaniem pisanym na bieżąco, z poprawkami, ale wspólną ręką.

Potem wprowadził się trzeci lokator. Nie miał kluczy, nie płacił czynszu, a jednak zajął najwygodniejsze miejsce: między nami. Nazywał się „zaraz”, „muszę”, „tylko dokończę”.

Zorientowałam się pewnego wieczoru, gdy wrócił późno. Stałam w kuchni, kroiłam cebulę, łzy były zbyt łatwe do wytłumaczenia.

— Cześć — rzucił, już z twarzą oświetloną ekranem telefonu.

— Cześć — odpowiedziałam.

Byliśmy w tym samym pomieszczeniu, a jednak rozmawialiśmy jak przez ścianę.

Później usiadł na kanapie, odchylił głowę. Telewizor grał sam dla siebie. Ja sprzątałam naczynia, choć były już czyste, bo ruch w rękach udawał, że nie drży we mnie nic ważnego.

— Jak minął dzień? — zapytałam w końcu.

Zawahał się, jakby próbował przypomnieć sobie, co to znaczy „dzień” poza listą zadań.

— Normalnie. — Uniósł wzrok na sekundę. — A u ciebie?

To „u ciebie” było uprzejme, ale puste, jak koperta bez listu.

— Też normalnie — skłamałam, a słowo wpadło mi do gardła jak drobna ość.

Tydzień później zaskoczyłam siebie tym, że zaczęłam słuchać, czy oddycha. Nie po to, by zasnąć spokojniej, tylko żeby mieć pewność, że obok leży człowiek, a nie tylko ciepło, które nie zna mojego imienia. Samotność w związku ma inny smak niż ta zwykła: jest jak pragnienie przy pełnym stole.

Najgorsze nie były nawet wieczory. Najgorsze były poranki, kiedy wychodził z domu i mówił:

— Pa.

A ja odpowiadałam:

— Pa.

Tak się żegnają ludzie, którzy nie chcą niczego popsuć. Tylko że my nie psuliśmy niczego gwałtownie. My się ścieraliśmy, powoli, aż do przezroczystości.

W sobotę, kiedy nie było wymówek pod tytułem „zaraz spotkanie”, zrobiłam kawę, mocną, jakby mogła dodać mi odwagi. Usiadłam przy stole i czekałam, aż przyjdzie. Kiedy wszedł, wyglądał na zaskoczonego moją powagą — jakby w domu nie wypadało mieć twarzy bez uśmiechu.

— Coś się stało? — zapytał, sięgając po kubek.

Pomyślałam, że jeśli powiem „tak”, uzna to za awarię do usunięcia. Jeśli powiem „nie”, zostanę z tym sama. Więc powiedziałam prawdę.

— Stałam się niewidzialna.

Zmarszczył brwi.

— Co ty mówisz?

— To, co słyszysz. — Splotłam dłonie tak mocno, że pobielały mi knykcie. — Mieszkamy razem, ale ja… żyję obok ciebie. Jak w poczekalni. Zawsze czekam, aż wrócisz, aż skończysz, aż odłożysz telefon. Czekam na ciebie, będąc z tobą.

Widziałam, jak w nim narasta obrona; znałam ją, ten mechanizm ratunkowy.

— Przecież jestem. — Rozejrzał się po kuchni, jakby chciał przywołać dowody: stół, krzesła, kubki. — Nie zdradzam cię, nie znikam. Po prostu… pracuję.

— Wiem. — Oddech miałam zbyt płytki. — Tylko że „jestem” to czasem za mało. Ty jesteś w domu, ale nie jesteś ze mną. Rozumiesz różnicę?

Milczał dłużej, niż bym chciała. Potem wypuścił powietrze, jakby zdejmował z pleców ciężar, którego nie umiał nazwać.

— Myślałem, że daję ci spokój — powiedział cicho. — Że nie narzucam się. Że… dorośli tak mają: każdy swoje.

— Spokój to nie to samo, co bliskość. — Wbiłam wzrok w blat, bo w jego oczach mogłabym się rozsypać. — Ja nie chcę, żebyś mi „dawał” czas jak resztki z dnia. Chcę być częścią dnia, nie nagrodą po nim.

Otworzył usta, zamknął. Zobaczyłam w tym ruchu coś z bezradności, której wcześniej u niego nie dostrzegałam.

— Czy ty… chcesz odejść? — zapytał w końcu. Pytanie wypadło z niego szybko, jakby się bał, że jeśli nie powie go teraz, usłyszy odpowiedź w ciszy.

— Ja nie chcę odchodzić od ciebie. — Podniosłam wzrok. — Ja się boję, że odchodzę od siebie. I że ty nawet nie zauważysz.

To było zdanie bez ozdobników, nagie, a jednak prawdziwe. Prawda nie musi być piękna, żeby poruszać; wystarczy, że trafia w miejsce, które człowiek skrzętnie omija.

Oparł łokcie o stół. Telefon leżał obok, jak mały, czarny świadek.

— Nie wiedziałem, że jest aż tak źle — powiedział. — Nie… nie umiałem tego zobaczyć.

— Bo nie patrzyłeś.

Słowo zabrzmiało ostrzej, niż planowałam, ale nie cofnęłam go. Wreszcie przestaliśmy mówić w zawoalowany sposób, a to bolało i jednocześnie przynosiło ulgę.

Przesunął telefon na bok, jakby odsuwał od nas przedmiot niebezpieczny.

— Dobrze. — Kiwnął głową, powoli. — Powiedz mi konkretnie. Czego potrzebujesz?

To „konkretnie” mogło brzmieć jak rozkaz z pracy, a jednak było w nim coś ważnego: gotowość. Ugryzłam wargę, żeby nie wpaść w listę życzeń i pretensji.

— Potrzebuję, żebyś wracał do mnie, a nie tylko do mieszkania. — Mówiłam spokojniej. — Żebyś mnie pytał naprawdę i słuchał odpowiedzi. Żebyśmy mieli chociaż jeden kawałek dnia, który jest nasz. Bez telefonu. Bez „zaraz”.

— A jeśli nie dam rady? — zapytał. Nie jak ktoś, kto szuka wymówki, tylko jak ktoś, kto boi się własnej niewydolności.

— To powiedz. — Przechyliłam głowę. — Tylko nie znikaj w milczeniu. Milczenie mnie zabija wolniej, ale skuteczniej.

W jego oczach pojawiło się coś szczerego, jakby zrozumiał, że nie walczę z nim, tylko o nas.

— Ja też się czasem czuję… pusty — przyznał. — Wracam i mam wrażenie, że wszystko ze mnie wyciekło. Boję się, że jak zacznę mówić, to się rozsypię.

— To się rozsyp. — Mój głos zadrżał. — Wreszcie w domu, nie w pracy. Ja też się sypię. Tylko robię to po cichu.

Usiadł bliżej. Nie dotknął mnie od razu. To zawahanie było bardziej czułe niż szybki uścisk, bo oznaczało szacunek do tej kruchości, którą właśnie wyjęliśmy na stół między filiżanki.

— Przepraszam — powiedział wreszcie. — I nie chcę, żebyś była „dzielna”. Nie musisz.

Wtedy dopiero poczułam łzy; przyszły nie jak kapitulacja, tylko jak dowód życia.

Nie było wielkiego pojednania z filmów, żadnych triumfalnych obietnic. Była umowa niewypowiedziana wprost: spróbujemy być obecni, nawet jeśli to niewygodne. Wieczorem zaproponował spacer. Krótki, zwyczajny, w zimnym powietrzu, które szczypało w policzki i budziło.

— Zaczniemy od dziś — powiedział. — Nie od poniedziałku.

A ja pomyślałam, że czasem ratunek wygląda właśnie tak: ktoś przestaje odkładać człowieka na później.

W nocy, już w łóżku, jego dłoń odnalazła moją pod kołdrą, nie z przyzwyczajenia, lecz z decyzji. W tym geście była obietnica mała, ale ciężka od znaczeń: jestem. widzę. wracam.

Samotność nie zniknęła natychmiast. Jest cierpliwa, wraca w zmęczeniu, w pośpiechu, w gorszych dniach. Ale od tamtej soboty miała wreszcie przeciwnika: nasze słowa, choć nieporadne, i naszą odwagę, by nie zasypiać na granicy dwóch osobnych światów.

Najtrudniejsze w miłości nie jest powiedzieć „kocham”. Najtrudniejsze jest nie zgubić siebie w milczeniu, kiedy obok ktoś oddycha, a mimo to wydaje się daleki jak światło w oknie naprzeciwko. I zrozumieć, że obecność bywa czynem — codziennym, cichym, wymagającym — a nie tylko faktem, że ktoś zostawił buty w przedpokoju.

Instrukcja obsługi, której nikt nie czyta, czyli o męskiej logice...

Męska logika to zjawisko, które — choć nie trafiło jeszcze do podręczników akademickich — funkcjonuje w przyrodzie równie stabilnie jak grawitacja. Występuje masowo, niezależnie od wieku, wykształcenia i miejsca zamieszkania. Można ją spotkać w kuchni, w garażu, przy naprawie klamki oraz wszędzie tam, gdzie ktoś wypowiada sakramentalne: „Ja się tym zajmę”.

Historie zebrane poniżej są wzięte z życia — częściowo z mojego, częściowo zasłyszane przy kawie, w kolejkach i na rodzinnych spotkaniach. Wszystkie zaczynają się od dobrze znanego zdania: „Nie uwierzysz, co on zrobił…”, a kończą wspólną refleksją: może to już nie przypadek, tylko system.

I. Piętnaście paczek szczęścia

Marek poszedł po zakupy. Ot, zwykłe wyjście: chleb, mleko, coś na kolację. Ale tym razem nie była to wyprawa przypadkowa — kilka dni wcześniej w sklepie zabrakło prażonych, solonych pestek z dyni. Tych właśnie. Tych, które obiecała kupić Anka, a których w Lidlu akurat wtedy „nie było”.

Dla Marka nie był to drobiazg. To była sprawa honoru. Misja naprawcza. Zadośćuczynienie światu, który bywa kapryśny i czasem pozbawia człowieka pestek w momencie, gdy są najbardziej potrzebne. Dlatego, gdy zobaczył je na półce — świecące triumfalnie, w pełnym komplecie — nie wahał się ani chwili.

Wrócił do domu w nastroju człowieka, który właśnie uratował sytuację na skalę strategiczną.

— Były — oznajmił z dumą, stawiając torby na podłodze.

— Co było? — zapytała Anka, nie odrywając wzroku od telefonu.

— Pestki z dyni. Prażone. Solone. Wziąłem piętnaście paczek.

Anka podniosła głowę powoli, jak ktoś, kto właśnie podejrzewa, że wchodzi w sytuację, której logikę trzeba będzie zrozumieć… albo od razu odpuścić.

— Otwieramy schronisko dla dzikiego ptactwa? — zapytała ostrożnie.

Marek spojrzał na nią z lekkim zdziwieniem. Dla niego wszystko było oczywiste.

— Przecież ostatnio nie było. A teraz były.

I w tym jednym zdaniu zawarł całą filozofię. Skoro świat raz odmówił pestek, należało zabezpieczyć przyszłość. Na zapas. Na kryzys. Na wypadek globalnej katastrofy dyniowej.

Kilka dni później Anka usłyszała podobną historię od Ewy. Jej mąż wrócił do domu z pięcioma opakowaniami kaszy — mimo że nikt w domu jej nie jadał.

— Była — wyjaśnił z pełną powagą.

Argument nie do podważenia. Bo jeśli czegoś kiedyś „nie było”, a teraz „jest” — to grzechem byłoby tego nie kupić. W dużej ilości. Najlepiej hurtowo.

Niektórzy mówią, że to echo dawnych czasów niedoboru. Inni — że wrodzona potrzeba posiadania zapasów „na wszelki wypadek”. A może to po prostu specyficzny rodzaj miłości: do rzeczy rzadkich, potrzebnych, albo takich, które kiedyś się przydadzą.

Czasem tylko pozostaje pytanie — czy zapasy dotyczą wyłącznie pestek i kaszy… czy jednak można się tu dopatrzyć pewnego ryzyka… poligamicznego. 

II. Pranie w stanie oczekiwania

Magda poprosiła Tomka, żeby „ogarnął pranie”. Tomek przyjął zadanie z powagą i odpowiedzialnością, tak jak przyjmuje się misję ratunkową w filmach katastroficznych. Skinął głową, powiedział „spoko” i zniknął w łazience z miną człowieka, który wkracza w świat technologii na najwyższym poziomie.

Kilka godzin później Magda weszła do łazienki. Pralka była otwarta. W środku — mokre, zgniecione ubrania, wyglądające jak małe ofiary losu.

— Dlaczego pranie nie jest rozwieszone? — zapytała spokojnie, choć w środku już widziała nadchodzącą odpowiedź.

— Bo było wilgotne — odpowiedział Tomek tonem eksperta do spraw fizyki cieczy.

Magda odczekała chwilę, licząc do trzech. Bez skutku.

— Tomek… ono zawsze jest wilgotne.

— No tak, ale uznałem, że lepiej poczekać, aż podeschnie.

— Gdzie?

— W pralce. Tam jest bezpiecznie.

Magda spojrzała na niego tak, jak patrzy się na człowieka, który właśnie ogłosił, że rośliny najlepiej rosną w szafie, bo tam jest ciemno i spokojnie.

— Czyli… czekasz, aż wyschnie… w środku pralki? — upewniła się.

— No. Naturalnie.

Słowo „naturalnie” wybrzmiało jak pieczęć naukowej pewności.

Magda westchnęła. Uświadomiła sobie, że od dziś w ich domu istnieje nowa kategoria stanu skupienia: pranie w oczekiwaniu na los. Nie suche. Nie mokre. Zwyczajnie — kontemplujące swoją przyszłość.

III. Sikorka i teoria po fakcie

U Basi do mieszkania wleciała sikorka. Był chaos, bieganina, pies w stanie euforii i ptak w stanie histerii. Po długiej walce sytuacja została opanowana.

Wieczorem Basia opowiadała o wszystkim Pawłowi.

— A nie mogłaś zawiesić słoniny na sznurku? Albo widziałem na Discovery, jak takie pułapki na ptaki robili — zapytał po chwili namysłu.

Basia spojrzała na niego uważnie.

— Ja w tym czasie miałam w ręce ścierę, a w mieszkaniu psa ważącego pięćdziesiąt kilo. — Basi opadło wszystko, co mogło opaść… Pomyślała tylko: No tak — zapomniałam, że ukończyłam kurs dla zaawansowanych z budowy pułapek na sikorki. A słoninę, rzecz jasna, miałam sobie wykroić z grzbietu i wieszać na sznurze, oczywiście wcześniej podwędziwszy w kieszonkowej wędzarni, żeby aromat był kuszący. 

Paweł zaproponował rozwiązanie idealne. Spóźnione, teoretyczne i wymagające zasobów, których nikt nie posiadał. Ale w jego głowie było bezbłędne.

IV. Dziura, czyli kwestia perspektywy

Asia prowadziła samochód. Wjechała w dziurę.

— No nie możesz ich jakoś omijać? — rzucił Bartek. — Dziecko się poobija.

Kilka dni później role się odwróciły. Bartek prowadził. Ta sama droga. Ta sama dziura.

— Ku…! — zaklął. — Za co my te podatki płacimy?! Same dziury!

Asia spojrzała przez okno. Dziura wyglądała dokładnie tak samo jak wcześniej. Zmienił się tylko kierowca.

V. Skrót, który zna drogę

Piotr nie lubił nawigacji. Uważał ją za oznakę słabości charakteru. Jechał na pamięć.

— Tu skręcimy — powiedział z przekonaniem.

— Ale GPS pokazuje prosto — zauważyła Karolina.

— Wiem lepiej. To skrót.

Skrót prowadził przez osiedla, lasy i drogę, która nagle się kończyła. Po czterdziestu minutach Piotr westchnął.

— No dobra… sprawdźmy mapę.

Okazało się, że pierwotna trasa była krótsza i jedyna sensowna.

— Przynajmniej się przewietrzyliśmy — podsumował Piotr.

Karolina nie odpowiedziała. Zapisała tę historię w pamięci. Do opowiadania innym.

VI. Złota rączka i śrubka metafizyczna

Historia zasłyszana na imieninach, przy stole, gdy ktoś jeszcze dolewał herbaty, a ktoś inny już dolewał prawdy.

U Hanki zepsuła się klamka. Ot, drobiazg — lekko się ruszała, ale działała. Hanka wspomniała o tym mimochodem.

— Spokojnie — powiedział jej mąż, Wojtek. — Ja się tym zajmę.

To zdanie w męskiej logice oznacza: nie ruszaj, nie pytaj i najlepiej zapomnij.

Przez pierwszy tydzień klamka była „w trakcie”. Przez drugi — „zaraz”. W trzecim Wojtek przyniósł skrzynkę z narzędziami, położył ją na środku przedpokoju i otworzył jak relikwiarz.

— Masz śrubokręt? — zapytała Hanka.

— Ciii… — uciszył ją. — Najpierw muszę zrozumieć mechanizm.

Klamka została rozkręcona. Potem jeszcze bardziej rozkręcona. Następnie rozłożona na elementy pierwsze. Po godzinie na podłodze leżało siedem śrubek, z czego pięć było „na pewno ważnych”, a dwie „chyba zapasowe”.

— A ta? — zapytała Hanka, podnosząc jedną.

— Odłóż. Nie wiemy jeszcze, do czego służy.

Po trzech godzinach klamka przestała istnieć. Został otwór w drzwiach i filozoficzna cisza.

— Trzeba będzie kupić nową — stwierdził Wojtek w końcu.

— Ale przecież mówiłeś, że się tym zajmiesz — przypomniała Hanka.

— No zająłem się — odpowiedział spokojnie. — Teraz już wiemy, że była zepsuta.

Nowa klamka została kupiona po tygodniu. Stara… nigdy nie wróciła do formy. Śrubka metafizyczna do dziś leży w szufladzie „na wszelki wypadek”.

VII. Ja tylko sprawdzę wynik

Historia zasłyszana w kolejce do lekarza, gdzie ludzie dzielą się życiem szybciej niż numerkami.

Ela poprosiła Pawła, żeby „na chwilę” przypilnował dziecka. Paweł przyjął zadanie z pełną odpowiedzialnością i usiadł na kanapie.

— Ja tylko sprawdzę wynik — powiedział, sięgając po telefon.

Minęła minuta. Potem pięć. Potem dwadzieścia. W tym czasie dziecko zdążyło: zjeść pół kredki, rozlać sok, wejść na stół, zdobyć kota.

Ela wróciła do pokoju i zobaczyła Pawła w stanie sportowego skupienia.

— Paweł! — zawołała.

— Cicho! Doliczają czas! — syknął.

— A dziecko?

— Jest. Przecież słyszę.

I faktycznie — słychać było. Z kuchni. Coś się tłukło.

VIII. Pilot, który żyje własnym życiem

Opowieść powtarzana w kilku domach, zawsze z tym samym finałem.

— Widziałeś pilota? — pytała Kasia.

— Leżał tu — odpowiedział Michał, wskazując przestrzeń.

— Gdzie dokładnie?

— No… tu.

Pilot zniknął. Przeszukano kanapę, poduszki, stół, lodówkę (profilaktycznie). Nic.

— Na pewno go nie ruszałem — stwierdził Michał.

Po godzinie pilot został odnaleziony: pod mężczyzną, na kanapie, dokładnie tam, gdzie siedział przez cały czas.

— A, no proszę — powiedział Michał. — Sam się przesunął.

Pilot został uznany za byt autonomiczny.

IX. To się samo zrobi

Ostatnia historia krążyła po rodzinnych spotkaniach jak legenda.

— Zrobisz obiad? — zapytała Marta.

— Jasne — odpowiedział Adam. — To proste.

Adam wyjął makaron, postawił garnek na kuchence i… wyszedł z kuchni.

Po pół godzinie Marta zajrzała do środka. Garnek był pusty. Woda nie zagotowana. Makaron nadal suchy.

— Co robisz? — zapytała.

— Czekam — odpowiedział Adam.

— Na co?

— Aż się zagotuje.

— Woda?

— No.

— Adam… nie włączyłeś palnika.

Adam spojrzał na kuchenkę, potem na garnek, potem na Martę.

— Aaa… myślałem, że to się samo zrobi.

I w ten sposób odkryto, że męska logika zakłada istnienie sił wyższych w kuchni.

Aneks naukowy, czyli dlaczego oni tacy są...

Badania, których nikt nie przeprowadził, ale wszyscy znamy ich wyniki, dowodzą, że logika męska i damska ewoluowały w zupełnie innych warunkach. Samiec pierwotny podejmował decyzje szybko, bez konsultacji i bez instrukcji — najlepiej z maczugą w ręku.

Stąd do dziś:

jeśli coś może się przydać, należy to kupić w nadmiarze,

jeśli coś wydaje się skrótem, należy nim jechać,

jeśli coś jest mokre, trzeba poczekać,

a jeśli coś działa, nie wolno czytać instrukcji.

Logika damska rozwijała się równolegle, w trosce o przetrwanie stada, porządek w jaskini i to, by nikt nie jadł rzeczy „ładnych, ale trujących”. I choć zderzenie tych dwóch światów bywa męczące, jedno jest pewne: bez męskiej logiki świat byłby bardziej przewidywalny — ale zdecydowanie mniej zabawny. A tak? Mamy życie pełne anegdot, śrubek „na wszelki wypadek” i skrótów, które prowadzą donikąd. A jeśli ktoś twierdzi, że to wszystko nie ma sensu… cóż — najwyraźniej po prostu nie zrozumiał zaawansowanych zasad męskiej logiki.

Tam, gdzie różnica staje się mostem - opowieść, która nie pyta o metrykę...

Miała czterdzieści pięć lat i ten rodzaj urody, który dojrzewa jak wino — nie krzyczy, lecz zostaje w pamięci. W jej ruchach była pewność, w spojrzeniu – ciepło połączone z ironią. Nauczyła się żyć w zgodzie ze sobą, a przynajmniej tak lubiła o sobie myśleć. Do czasu, gdy do jej życia wszedł on — dwudziestodziewięcioletni Michał, z niefrasobliwością w uśmiechu i niepokojem w oczach.

Poznali się w bibliotece, przy półce z kryminałami. On sięgał po książkę, ona już ją trzymała. Przez sekundę ich dłonie dotknęły grzbietu okładki, jakby przypadek miał własne poczucie humoru.

— Proszę — powiedziała, oddając mu tom.

— A może… przeczytamy ją razem? — odparł z uśmiechem, który wyraźnie nie należał do świata grzecznych konwenansów.

Pomyślała: odważny.

Pomyślała też: młody.

A potem — ku własnemu zdziwieniu — zgodziła się na kawę.

Już przy pierwszym spotkaniu wyczuła między nimi iskrę — nie tę krzykliwą, lecz jak napięcie w powietrzu przed burzą. On mówił szybko, z pasją, czasem przerywał sam sobie, jakby życie biegło szybciej niż jego zdania. Ona słuchała, jak ktoś, kto widział już kilka końców świata i wie, że większość z nich okazuje się tylko początkiem czegoś nowego.

— Wiesz, że ludzie pomyślą, że jestem twoją ciotką? — rzuciła półżartem.

— Niech myślą, co chcą. Ja wiem, kim jesteś — odpowiedział bez zawahania.

Coś w niej drgnęło...

Miasto mówiło różnymi głosami.

W kawiarni przy stoliku obok ktoś szeptał, ktoś się domyślał, ktoś dopowiadał brakujące wersy. A jednak oni uczyli się od siebie nawzajem: ona — jego świeżości, on — jej spokoju. Śmiali się z drobnych różnic: ona pamiętała kasety VHS, on dorastał ze smartfonem w dłoni. Ona mówiła: „kiedyś”, on — „kiedy będziemy”.

Bywały sytuacje absurdalnie zabawne. Kelnerka spytała kiedyś Michała:

— Dla mamy latte, tak?

Odpowiedział spokojnie:

— Dla mojej partnerki. I proszę dwa espresso. Będziemy potrzebować energii.

Zamilkła. A oni parsknęli śmiechem jak dzieci uciekające przed deszczem.

A jednak nocą, kiedy gasły światła i zostawała tylko cisza, rodziły się pytania.

Czy pewnego dnia on zatęskni za kimś „w swoim wieku”?

Czy ona zdoła nie liczyć lat jak kroków w stronę przepaści?

Czy ich historia to lot… czy spadochron?

— Boję się — powiedziała któregoś wieczoru, bardziej do siebie niż do niego.

— Ja też — odpowiedział szczerze. — Ale bardziej boję się życia, w którym cię nie ma.

Nie obiecywał jej wieczności — obiecywał obecność. I to było więcej warte.

Pewnego wrześniowego wieczoru wyjechali nad morze. Po sezonie plaża była pusta, wiatr niósł smak soli i dawne historie. Słońce topiło się w horyzoncie, a fale podchodziły do ich stóp z uporem kogoś, kto nie chce odejść.

— Wiesz — powiedział — kiedy jesteś obok, czas nie znika. On po prostu przestaje mnie gonić.

Chciała odpowiedzieć czymś mądrym, „na miarę swoich lat”. A wyszło tylko:

— Kocham cię...

Zostali na tej plaży dłużej, niż pozwalała logika. Rozmawiali o drobiazgach, o marzeniach, o lękach, które przestawały być straszne, kiedy wypowiadało się je na głos. Noc pachniała obietnicą.

Kilka tygodni później życie postanowiło ich sprawdzić.

Dostał propozycję pracy za granicą. Wielki projekt, wielka szansa, słowo „kariera” błyszczało jak neon.

Ona słuchała w milczeniu.

— Jeśli wyjedziesz — powiedziała spokojnie — zrozumiem. Nie wolno nam wiązać sobie skrzydeł.

— A jeśli zostanę? — zapytał.

Zamilkła. Bała się, że każde „zostań” zabrzmi jak klatka.

— Wtedy… zostań dla siebie — wyszeptała.

Tej nocy długo nie spał. Przewracał przyszłość w dłoniach jak kamień, który nagle stał się cięższy. Nad ranem podjął decyzję.

W niedzielę pojechali na wzgórze za miastem — to samo, na które kiedyś chodzili „oddychać dalej, kiedy świat był za ciasny”. Wiatr pachniał trawą i zapowiedzią deszczu.

— Odmówiłem — powiedział cicho.

Spojrzała na niego długo. Nie triumfalnie. Nie z ulgą. Z czułością, która bolała.

— Dlaczego? — zapytała.

— Bo po raz pierwszy w życiu czuję, że nie muszę uciekać, żeby iść naprzód — odparł. — A ty… jesteś moim kierunkiem, nie kotwicą.

Jej oczy wypełniły się łzami — jasnymi jak rzeka po roztopach. Usiedli obok siebie. Jego dłoń w jej dłoni. Prosto. Pewnie. Jak dom.

Z czasem świat przestał komentować.

Przyzwyczaił się. Albo odpuścił. A może po prostu zrozumiał, że tej historii nie da się zmierzyć ani numerem PESEL, ani cudzym oczekiwaniem.

Ich codzienność nie potrzebowała wielkich deklaracji. Była w porannej kawie. W jesiennych spacerach. W ciszy, która nie bolała, lecz koiła.

Pewnego wieczoru siedzieli na balkonie, patrząc na dachy rozświetlone ciepłym światłem. Ona położyła głowę na jego ramieniu.

— Myślisz… że to potrwa? — spytała półgłosem, bardziej z czułej obawy niż z wątpliwości. To nie było pytanie o gwarancję. To było pytanie o nadzieję.

— To już trwa — odpowiedział. — A reszta… jest naszym wspólnym jutrem.

I to wystarczyło.

Bo nie każda miłość musi obiecywać „na zawsze”. Niektóre trwają w zupełnie inny sposób — w dotyku dłoni, wspólnym milczeniu, w oddechu wieczoru, który pamięta ich obecność.

Niektóre miłości po prostu się dzieją — intensywnie, prawdziwie, z pełnym zaangażowaniem — i w tym właśnie jest ich piękno: w zgodzie na to, że tu i teraz potrafi być całym światem.

Tyle co nic, a jednak wszystko...

Kiedy pobierali się przed laty, wszyscy mówili jej, że małżeństwo to sztuka kompromisu. Brzmiało to jak rada dotycząca wyboru dywanu: weź taki, który nie będzie się za szybko brudził.

Nikt natomiast nie wspomniał, że kompromisem bywa również pogodzenie się z faktem, że mąż potrafi zostawić skarpetki w miejscach bardziej nieoczekiwanych niż fabuła telenoweli, a ona sama ma niezbywalną zdolność rozpoczynania poważnych rozmów dokładnie w chwili, gdy on walczy z masłem na kromce chleba — co dla niego najwyraźniej jest czynnością wymagającą pełnej koncentracji.

Ich wspólne życie nie było poematem o miłości. Bardziej długim, skomplikowanym serialem, z odcinkami, które chce się oglądać w nieskończoność, i takimi, w których ma się ochotę wyrzucić pilota przez okno.

A jednak serial trwał — z przerwami, zwrotami akcji i cichymi scenami, które rozgrywały się pod osłoną codzienności.

Kiedy dzieci dorosły, dom nagle zrobił się większy. Za duży na jedno „przepraszam”, za pusty na niewypowiedziane „kocham cię”. Tak jakby echo powtarzało ich własne myśli, które przez lata odkładali na później.

I wtedy nadeszła ta zwyczajna sobota. Ta, która miała trwać jak wszystkie inne — aż zrobiła coś odwrotnego.

Kobieta stała w kuchni, patrząc na kubek od kawy po raz kolejny porzucony w zlewie niczym artefakt po nieznanej cywilizacji.

— Ile razy mam prosić?! — krzyknęła w stronę salonu.

— To tylko kubek od kawy! — odparł. — Wyluzuj! Jest sobota!

Zacisnęła usta. Znakomicie. Jest sobota, a ona nadmiernie pochyla się nad zawartością zlewu. Ale tym razem poczuła, że ten kubek nie jest tylko kubkiem. Jest wszystkim, co się nazbierało — pretensją udającą troskę, bólem udającym obojętność, tęsknotą zakopaną pod zmęczeniem.

Usiadła przy stole i opuściła głowę. Nie płakała. To było bardziej jak powolne osuwanie się duszy na kolana.

Wszedł do kuchni.

Stanął w drzwiach, a gdy spojrzał na nią, coś w jego twarzy się wygładziło — jakby nagle odłożył wszystkie swoje racje, argumenty i drobne urazy.

— Hej — powiedział cicho. — To nie o ten kubek, prawda?

Pokręciła głową.

— Tęsknię — wyszeptała. — Za nami sprzed lat. Za rozmowami, za dotykiem, który nie był formalnością. Za tym, że teraz jesteśmy jak współlokatorzy z umową na czas nieokreślony.

Usiadł obok. Nieśmiało wziął jej dłoń — jak ktoś, kto dotyka czegoś cennego, czego nie chce uszkodzić.

— Myślę… że zapomnieliśmy, iż miłość nie jest czymś, co się ma. Tylko czymś, co się tworzy. Codziennie. I że to praca dla dwojga — nie dla dwóch samotnych wysp.

Uśmiechnęła się przez łzy.

— Ja chyba nie jestem łatwa.

— Nie jesteś łatwa — zgodził się poważnie. — Ty jesteś wersją premium. Z dodatkowymi funkcjami, które trzeba umieć obsługiwać.

Parsknęła.

— Jesteś idiotą.

— To prawda. Ale twoim idiotą.

Cisza, która spadła między nich, była inna niż ta sprzed kłótni. Ta była miękka, pojednawcza, jak ciepła chusta zarzucona na zmarznięte ramiona. W tej ciszy oboje zrozumieli, że choć życie ich przetrzebiło, wciąż mają w sobie niewyczerpane pokłady „chcę cię w moim życiu”.

Zrobili rzecz nieheroiczną, a jednak odważną: wyszli na spacer. Bez planu. Bez telefonu, który dyktuje rytm dnia. Po prostu wyszli — jak kiedyś, gdy byli młodzi i nie wiedzieli jeszcze, że miłość potrafi męczyć, ale też ratować.

Śmiali się z psa sąsiadów, który gonił liść jak wrogą jednostkę. 
Rozmawiali o głupstwach, a w tych głupstwach krył się powrót do siebie.

Słońce zachodziło powoli, jakby chciało dać im trochę więcej czasu.

A potem ona zatrzymała się nagle, jakby doznała olśnienia.

— Wiesz… kiedyś myślałam, że najgorsze w małżeństwie są kłótnie — powiedziała. — Ale najgorsze jest milczenie, kiedy oboje boją się powiedzieć: „zostań, bo jeszcze cię potrzebuję”.

Spojrzał jej w oczy — nie tak, jak patrzy się na żonę, z którą dzieli się rachunki, ale tak, jak patrzy się na człowieka, który jest twoją historią.

— To zostań — wyszeptał.

I została.

A on został z nią.

Nie dlatego, że tak trzeba, lecz dlatego, że tak chcieli.

Dziś ktoś patrzący z boku może widzieć zwyczajne małżeństwo. Brak w nim hollywoodzkich fajerwerków, namiętnych deklaracji, dramatycznych zerwań i jeszcze dramatyczniejszych powrotów. Ale jest w nim coś dużo cenniejszego: dwójka ludzi, którzy rozumieją, że miłość to codzienna decyzja. Czasem spektakularna jak wybaczenie, a czasem tak niepozorna jak umycie kubka, zanim stanie się powodem do kolejnej wojny.

Bo w małżeństwie zazwyczaj chodzi o drobiazgi.

Tyle co nic.

A jednak wszystko.

Singielka bez instrukcji obsługi...

Gdy zadzwonił budzik, Anka pomyślała, że to na pewno pomyłka.

Bo przecież biologicznie niemożliwe jest, żeby była już siódma, skoro dopiero co zamykała oczy.

Może czas jakoś szybciej biegnie, kiedy nie ma się męża?

Kto wie — od kiedy w internecie krążą poradniki o tym, że „energia kobiety singielki przyspiesza kosmos”, Anka była skłonna uwierzyć we wszystko.

Wsunęła stopy w kapcie i ruszyła do kuchni z gracją, jaką zwykle prezentują ludzie, którzy jednocześnie śpią, żyją i się poddają.

Kiedy ekspres do kawy wydał z siebie jęk przypominający ostatnie tchnienie nosorożca, Anka stwierdziła, że będzie to dzień o złożonej strukturze emocjonalnej.

W pracy przywitał ją jej ulubiony kolega — ten, który zawsze zaczynał rozmowę od zdania typu: „Słuchaj, mam znajomego, fajny chłopak, może…”

Tego dnia jednak… nic.

Ani słowa.

Anka spojrzała na niego podejrzliwie, jakby istniało ryzyko, że ktoś go podmienił.

W ciągu dnia wydarzyło się coś jeszcze dziwniejszego.

Nikt nie zapytał jej:

— A kiedy ty się w końcu ustatkujesz?

Nikt nie westchnął znacząco na słowo „singielka”.

Nikt nie próbował jej przekonywać, że „miłość przychodzi wtedy, kiedy się przestaje jej szukać”, co było zdaniem równie logicznym jak „samochód pojawia się wtedy, kiedy przestajesz czekać na autobus”.

Anka zaczęła się zastanawiać, czy przypadkiem nie umarła i nie znalazła się w alternatywnej rzeczywistości. Takiej, gdzie ludzie są… normalni.

W porze lunchu wyszła do parku.

Siadła na ławce, rozpakowała sałatkę, która udawała, że jest sycąca, i obserwowała ludzi.

Zakochane pary, matki z dziećmi, babcie na spacerze, biegacze, psy.

Wszyscy wyglądali, jakby dokładnie wiedzieli, gdzie zmierzają.

A ona? No cóż.

Ona wiedziała tylko jedno: że jeśli jeszcze raz otworzy pudełko z sałatką, to trafi do programu o ludziach, którzy jedzą z obowiązku, a nie z potrzeby.

Nagle obok niej usiadła starsza pani. Taka, która nosi w torebce chusteczki, miętówki i prawdopodobnie wstyd całej rodziny.

— Ładny dzień — uśmiechnęła się serdecznie.

— Ładny — przyznała Anka.

— Wie pani, zawsze lubiłam patrzeć na młode kobiety. Tyle mają w sobie wolności.

Anka prawie zakrztusiła się kawałkiem pomidora.

— Wolności?

— No pewnie — skinęła głową staruszka. — Może pani iść, gdzie chce. Robić, co pani chce. Nikt pani nie mówi, że powinna pani… no wie pani, to, owo, tamto…

Wymachiwała ręką tak energicznie, że aż ptaki zerwały się z gałęzi.

— Zawsze myślałam, że ludzie myślą o mnie raczej jak o „tej, co jeszcze nikogo nie znalazła”.

Starsza pani spojrzała na nią tak srogo, jakby właśnie wygłosiła herezję.

— Dziecko kochane, nikt nie „znajduje” miłości — powiedziała, unosząc brwi, jakby to słowo naruszało zdrowy rozsądek. — Miłość to nie zagubiony kolczyk, który nagle wyskakuje z szuflady, kiedy człowiek szuka czegoś zupełnie innego. Miłość się wybiera. Świadomie. Z otwartymi oczami. A najlepiej — z otwartą głową.

Anka chciała coś powiedzieć, ale starsza pani kontynuowała z rozpędem, który mają tylko ludzie naprawdę doświadczeni.

— I proszę sobie nie myśleć, że uczucie spadnie z nieba, jak jakaś promocja z ulotki — mruknęła. — Miłość nie przychodzi, bo ktoś „ma szczęście”. Miłość przychodzi wtedy, kiedy człowiek potrafi stanąć prosto, pozbierać siebie do kupy i zdecydować, że chce iść przez życie obok kogoś, a nie za kimś albo zamiast kogoś.

Zrobiła krótką pauzę — taką, w której nawet parkowe wiewiórki zwalniają ruchy.

— Bo widzi pani… — dodała już ciszej, bardziej czule. — Najpierw trzeba polubić swoje własne towarzystwo. Inaczej każde inne będzie tylko ucieczką. A człowiek nie powinien szukać miłości po to, żeby od siebie uciec.

Zaśmiała się lekko, z tym rodzajem mądrego humoru, który nie wywołuje śmiechu, tylko lekkie ukłucie pod żebrami.

— Dlatego proszę nie przepraszać za to, że jest pani sama. Samotność mądrze użyta nie jest po to, żeby zastąpić ludzi, tylko żeby nauczyć się ich wybierać — tych właściwych.

Anka roześmiała się.

Pierwszy raz od dawna tak szczerze i tak bez powodu.

Po powrocie do pracy wydarzyła się ostatnia rzecz, która upewniła ją, że ten dzień był rzeczywiście wyjątkowy.

Jej kolega, ten od „fajnych chłopaków”, podszedł do niej i powiedział:

— Wiesz, pomyślałem… Nie będę ci już nikogo polecał. Jesteś spoko taka, jaka jesteś.

Anka poczuła nagły patos sytuacji i natychmiast go odrzuciła, żeby nie zalać się łzami. Bo po trzydziestce płacze się tylko z dwóch powodów: wzruszenie lub cebula. A cebuli akurat nie było.

W drodze do domu kupiła sobie lody pistacjowe. Zjadła je powoli, w ciszy, w swoim mieszkaniu, gdzie nikt nie przypominał jej, że powinna być kimś innym niż jest. I wtedy uderzyła ją myśl, prosta, ale mocna jak espresso bez cukru: Singielka nie żyje w oczekiwaniu na kogoś. Singielka żyje. Po prostu. A życie — nawet w pojedynkę — potrafi być całkiem, całkiem piękne. Szczególnie w dniu, w którym nikt nie próbuje go naprawiać.